Film Śląskie kobiety – polskie twierdze

wpis w: informacje, Projekty | 0

Fundacja Polskie Dziedzictwo Śląska zrealizowała film „Śląskie kobiety – polskie twierdze”  w reżyserii Krzysztofa Korwin-Piotrowskiego, który przedstawia sylwetki sześciu kobiet – zapomnianych bohaterek czasów walki o polską tożsamość narodową Śląska. Rola kobiet na historycznym Górnym Śląsku była szczególna.

Śląsk miał wiele twierdz, ale najważniejszymi, najbardziej niedostępnymi
i niepokonanymi okazały się śląskie kobiety. W okresie międzywojennym, w okresie kiedy toczyła się walka o zachodnią granicę odrodzonego po 123. latach niewoli państwa polskiego, śląskie kobiety pokazały swoją siłę i determinację. Były niczym niezdobyte twierdze na staży polskości. Te najodważniejsze, najbardziej widoczne w działalności społecznej Niemcy nazywali pogardliwie „polskimi królowymi’ i „polskimi twierdzami”. Nie mylili się. Swoją determinacją, odwagą i często anonimowym bohaterstwem zasłużyły na to miano.

Dziś, w dobie 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości i 100. rocznic trzech zrywów powstańczych 1919, 1920 i 1921 mamy okazję i obowiązek, aby przypomnieć życiorysy tych niezwykłych kobiet, bez których nie byłoby polskiego Śląska.

To kobiety były akuszerkami domowego ogniska, to one wychowywały śląskich bohaterów, których znamy z podręczników do historii. Bez śląskich kobiet, ich często anonimowego, bezinteresownego bohaterstwa dnia codziennego nie byłoby polskiego Śląska i zachodniej granicy II RP.

Przekazywanie polskiej tradycji nie było jedynym aktem odwagi śląskich kobiet. Włączały się w propolską agitację, prowadziły ożywioną działalność społeczną, walczyły
w Powstaniach Śląskich. Były sanitariuszkami, łączniczkami, pracowały w administracji powstańczej, przemycały broń i polską prasę, pracowały w polskich teatrach i chórach. Za te akty odwagi często były represjonowane, wiezione w niemieckich obozach koncentracyjnych, a nawet traciły życie. Nie poddawały się!

Film „Śląskie kobiety – polskie twierdze” przedstawia sylwetki sześciu wybitnych śląskich kobiet. Pierwsza z nich to Jadwiga Bożek, która była skromną żoną Arki Bożka. Odbierając Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski powiedziała: „Nigdy nie byłam działaczką społeczną. Żyłam zwyczajnie, jak żyło tyle innych kobiet tu na Śląsku Opolskim, a że życie było wtedy trudne, to przecież nie moja zasługa. Zawsze i w każdej okoliczności starałam się robić tylko to, co do mnie należało”.

Druga bohaterka to Janina Omańkowska – wybitna publicystka, nauczycielka i działaczka społeczna. Przewodziła inauguracyjnej sesji Sejmu Śląskiego I kadencji w Katowicach. Przewodniczyła Związkowi Górnośląskich Towarzystw Kobiecych i założyła polską szkołę dla 400 dzieci w Bytomiu. Jako pierwsza kobieta na Śląsku została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski „Polonia Restituta”.

Trzecia bohaterka to Janina Kłopocka – jedna z najwybitniejszych działaczek Związku Polaków w Niemczech. Zaprojektowała znak graficzny ZPwN „Rodło” przedstawiający kontur rzeki Wisły z zaznaczeniem królewskiego Krakowa, a który stanowił przeciwieństwo swastyce niemieckiej.

Czwarta bohaterka to Maria Kujawska – pierwsza śląska dyplomowana lekarka, a także posłanka na Sejm Śląski. Bohaterka czasu powstań śląskich i niemieckiej okupacji podczas II wojny światowej. Wraz z dwiema córkami trafiła do niemieckiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w Ravensbrück. Mimo osobistego zagrożenia niosła pomoc potrzebującym. Więźniarki nazywały ją „Aniołem z Ravensbrück”.

Piąta bohaterka to Agnieszka Grabara – sanitariuszka w trzech powstaniach śląskich, za co została odznaczona, m.in. Śląskim Krzyżem Powstańczym i Medalem Niepodległości. W 1919 r. została zaprzysiężona w Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W nocy przemycała broń, której skład urządzono w jej domu rodzinnym. W czasie powstań śląskich pełniła służbę jako łączniczka i sanitariuszka.

Szósta bohaterka to Aniela Wolnik, którą nazwaliśmy „Śląską Inką”. Była sanitariuszką w powstaniach śląskich i działaczką plebiscytową. Wśród kul niosła pomoc rannym powstańcom, zabierała ich z pola walki, opatrywała rany i pielęgnowała w szpitalu polowym w Kłodnicy. Po aresztowaniu, zamknięto ją w szpitalu psychiatrycznym, a następnie została przewieziona do więzienia w Raciborzu. Codziennie wieczorem śpiewała tam „Rotę” Marii Konopnickiej.

Film stanowi kwintesencję projektu „Śląskie kobiety – polskie twierdze”, na który składa się wystawa i katalog przedstawiający sylwetki niezłomnych kobiet czasów powstań śląskich i plebiscytu na historycznych Górnym Śląsku. Fundacja Polskie Dziedzictwo Śląska przesłała film do szkół i instytucji w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Śląska tak, aby z tematyką roli kobiet śląskich w pielęgnowaniu polskości dotrzeć do młodego pokolenia Polaków.

Należy podkreślić, że kobiet pracujących i walczących o polskość historycznego Górnego Śląska było bardzo wiele, większość z nich pozostała nieznana. Poprzez upamiętnienie wybranych postaci bohaterek, mamy okazję przypomnieć rolę kobiet śląskich i oddać część wszystkim kobietom śląskim, bez których nie byłoby polskiego Śląska.

Niezwykle miło nam poinformować, że nasz film „Śląskie kobiety – polskie twierdze” zajął trzecie miejsce na Festiwalu Polonijnym w kategorii: filmy dokumentalne i animowane!

Od 6 listopada 2018 r. film można nabyć w księgarni „Orbita” w Rybniku.