Jadwiga Białowa z domu Knechtl (1877-1935)

wpis w: Śląscy Bohaterowie Polski | 0

Odważna i oddana polskiej sprawie – tak w skrócie można scharakteryzować postać Jadwigi Białowej, dzielnej kobiety, która w dobie powstań śląskich organizowała wśród kobiet w Rybniku pomocniczą służbę powstańczą. Białowa była także – wspólnie z Eufrazyną Weberową – inicjatorką budowy siedziby PCK w Rybniku. Dziś o dzielnej kobiecie przypominają m.in. ulica jej imienia i tablica zamontowana na siedzibie PCK w Rybniku.

Urodziła się 22 września 1877 r. w Liszkach nad Notecią w rodzinie restauratora Teofila Knechtla i Ludwiki z Kazimierowskich. Ukończyła szkołę powszechną i kursy prowadzenia gospodarstwa domowego. Pięknie szyła.

W 1903 r. wyszła za mąż za lekarza Feliksa Białego (1875-1945). W 1904 r. małżonkowie przybyli na Górny Śląsk i osiedlili się w Rybniku. Jadwiga zaangażowała się w rybnickie Koło Towarzystwa Czytelni Ludowych i prowadziła wypożyczalnię książek polskich. Udostępniała też własne mieszkanie na tajne spotkania koła filaretów zawiązanego w rybnickim gimnazjum. Propagowała czytelnictwo, uczyła dzieci alfabetu i wygłaszała prelekcje na temat literatury polskiej. Za tę działalność w 1914 r. została aresztowana na 24 godziny przez pruską policję, ale pomimo tego nie zaprzestała propolskiej działalności. Odważnie zgodziła się przechować podczas wojny w swym mieszkaniu księgozbiór Towarzystwa Czytelni Ludowych, którego działalność została zakazana. W 1918 r. Założyła Towarzystwo Polek w Rybniku i w latach 1919-1927 pełniła funkcję przewodniczącej. Po niej funkcję tę przejęła Jadwiga Prusowa (1877-1962).

Jadwiga Białowa zaangażowała się w propolską akcję agitacyjną w okresie plebiscytu górnośląskiego, a podczas powstań śląskich współpracowała z Polską Organizacją Wojskową organizując wśród kobiet pomocniczą służbę powstańczą. Razem z mężem – lekarzem zorganizowała opiekę medyczną dla powstańców. Podczas III powstania śląskiego razem z Eufrozyną Weberową zorganizowała delegaturę Polskiego Czerwonego Krzyża w Rybniku, która udzielała pomocy powstańcom i ich rodzinom. Po przyłączeniu części historycznego Górnego Śląska do Polski zorganizowała opiekę nad ubogimi i sierotami, nad matką i dzieckiem oraz dożywianie dzieci szkolnych.

Przed wojną, w 1939 r. zbudowano w Rybniku Dom PCK, którego inicjatorką była Jadwiga Białowa. Dla uczczenia jej działalności znajduje się na nim wmurowana tablica upamiętniająca tę wybitną działaczkę polską. Jej imię (wraz z mężem, który jest również patronem szpitala miejskiego w Rybniku) nosi jedna z głównych ulic Rybnika.

Jadwiga Białowa zmarła 19 kwietnia 1935 roku. Pochowana jest na cmentarzu w Rybniku.

 

Fotografie i reprodukcje Paweł Uchorczak