Bronisława Liguda-Kozak – dzielna lekarka

wpis w: Śląscy Bohaterowie Polski | 0

Jest przedstawicielką znamienitego rodu polskich patriotów, których Bóg dotkliwie doświadczył i pobłogosławił. Z rodu Ligudów pochodził bowiem błogosławiony Alojzy Liguda – polski bohater i męczennik za wiarę i ojczyznę bestialsko zamordowany 8 grudnia 1942 r. w niemieckim obozie koncentracyjnym w Dachau. Przedstawicielką tego rodu jest też dzielna lekarka Bronisława Liguda – Kozak, której dane było przeżyć piekło wojny, boleść straty bliskich, a także doczekać w zdrowiu 103 urodzin!

Bronisława Maria urodziła się 5 września 1914 r. w Opolu. Jej rodzice, Marta z domu Krzywik (po drugim mężu Pawleta) i Karol Liguda mieszkali w domu przy ul. Katedralnej (nie znam numeru). Ojciec był mistrzem drukarskim i redaktorem „Nowin”, a także współpracownikiem B. Koraszewskiego. Mama Marta pomagała ojcu. W latach 1906 – 1910 pracowała w redakcji „Gazety Opolskiej” i prowadziła dwie polskie księgarnie zwane „Księgarnia Liguda”. Bronisława nie znała ojca – Karol Liguda poległ w 1915 r. na froncie I wojny światowej. Jej mama została sama z dwojgiem małych dzieci i w 1919 r. wyszła ponownie za mąż za Antoniego Pawletę z Suchego Boru pod Opolem– również drukarza, redaktora i właściciela niewielkiej drukarni. Podczas III powstania śląskiego Niemcy zdewastowali drukarnię i księgarnię Pawletów. Nie zakończyło to działań polskiej rodziny, która w 1923 r. założyła nowy dziennik „Nowiny Codzienne” będący kontynuacją wydawanych od 1911 r. przez Karola Ligudę „Nowin”. Od 1933 r. Antoni Pawleta wydawał również polską gazetę „Katolik Trzyrazowy”, przy redakcji której zaangażowana była cała rodzina, w tym Bronisława, jej straszy brat Bolesław Liguda i przyrodnie rodzeństwo.

Bronisława Liguda ukończyła w Opolu szkołę podstawową i niemieckie gimnazjum. Należała do polskiego harcerstwa, do drużyny opolskiej.

W 1935 r. wyjechała na studia do Królewca, gdzie studiowała germanistykę i medycynę. Razem z bratem Bolkiem działa też w Związku Akademików Polskich w Niemczech i Związku Polaków w Niemczech. Podczas II wojny światowej została aresztowana przez gestapo i przez 7 miesięcy przebywała w więzieniu w Królewcu. Dzięki pomocy ze strony niemieckich przyjaciół ze studiów udało się wydostać z więzienia. Zamieszkała we Wrocławiu, gdzie od 1939 r. przebywała jej mama wysiedlona przez Niemców ze Suchego Boru. Pracowała jako sekretarka niemieckiego lekarza Kriebla i dzięki jego pomocy zatrudniono ją również w szpitalu.

Ze swe skromnej pensji Bronisława utrzymywała chorą matkę i przyrodnie siostry, gdyż ojczyma – Antoniego Pawletę – uwięziono w obozie koncentracyjnym, a brat Bolko przez 3 lata przebywał w więzieniu a potem zginął na froncie.

Z obozu w KL Dachau nie wrócił też pochodzący z Winowa ojciec werbista Alojzy Liguda, który nie wyrzekł się polskości za co został zamordowany przez Niemców podczas okrutnych eksperymentów medycznych. Jego matce – Rozalii Ligudzie – Niemcy powiedzieli, że zmarł w obozie z powodu grypy. Jego zwłoki spalono w krematorium, a urnę z prochami oddano zrozpaczonej matce. Pochowano go w rodzinnym grobie na cmentarzu w Winowie.

W styczniu 1945 r. we Wrocławiu rodzina Ligudów-Pawletów przeżyła ciężki okres oblężenia miasta – twierdzy. Latem 1945 r. wróciła do Suchego Boru, gdzie zastała chorą matkę i wycieńczonego ojczyma. Mimo rodzinnych trudów, jesienią 1945 r. Bronisława Liguda wróciła na studia medyczne do Wrocławia. Po uzyskaniu dyplomu prowadziła praktykę lekarską w Opolu. Wyszła za mąż za dziewięć lat od niej młodszego Juliana Aleksandra Kozaka – repatrianta zza Buga. Była cenioną w mieście lekarką i działaczką społeczną. Doczekała się trójki dzieci, czwórki wnuków i prawnucząt. Jest – jak sama twierdzi – osobą szczęśliwą. Pogodzona z losem czeka na kres swojego życia. Jest na to przygotowana, ma nawet nagrobek. Jej doczesne szczątki spoczną na cmentarzu w Winowie, obok grobu jej zmarłego 27 sierpnia 2011 r. męża Juliana, w pobliżu mogiły błogosławionego Alojzego Ligudy.

Bronisława Liguda – Kozak w 1947 r. została odznaczona Brązowym Krzyżem Zasługi, w 1967 r. – Złotym Krzyżem zasługi, a w 1971 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Jest też Zasłużonym Obywatelem Miasta Opole.Kolejne odznaczenie – Krzyż Oficerski Odrodzenia Polski otrzymała 28 listopada 2017 r. podczas wernisażu wystawy „Niezwykłe kobiety Śląska Opolskiego”.

Fotografie: Sławomir Mielnik